Trong thực tế ở đô thị, có những ngôi nhà ống không phải hướng đông – tây, nhưng lại chịu tác động trực tiếp cái nóng của mặt trời phía sườn nhà – là nơi diện tích bề mặt lớn hơn nhiều so với mặt tiền. Ngôi nhà chúng tôi giới thiệu sau đây là một trường hợp như thế.

Đây là một ngôi nhà lô phố, lại nằm chơ vơ không tiếp giáp ba bề. Hai sườn nhà hứng trọn hướng nắng đông tây. Thực tế ngôi nhà chịu lượng bức xạ lớn của mặt trời ở hai bề mặt hai bên vào các không gian sử dụng chính, gây nóng. Để giải quyết vấn đề chống nóng, trên cơ sở hiện trạng về vị trí và kiến trúc ngôi nhà, có thể có những giải pháp sau:

1. Phương án cải tạo

Để đơn giản cho việc thi công và giảm chi phí, về cơ bản là tăng cường kết cấu bao che – cách nhiệt để ngăn bức xạ trực tiếp của mặt trời vào tường nhà. Có thể dùng những dạng kết cấu và vật liệu sau:

Ốp tấm cách nhiệt bên ngoài tường. Ví dụ như tấm prima – là một loại vật liệu có hợp chất làm chủ yếu từ xi măng. Các tấm này có các ô ca rô đều nhau, diện tích phần rỗng cho phép nắng chiếu qua chỉ còn 25%. Nếu thay thế các cửa sổ hiện trạng bằng cửa sổ mở trượt hoặc mở quay vào trong thì có thể phủ toàn bộ bề mặt qua cả cửa sổ mà vẫn đảm bảo thông gió và chiếu sáng trong phạm vi nhất định (hình 1).

Dùng hệ nan che nắng. Hệ nan che nắng có thể sản xuất thủ công, hoặc tiền chế; và được làm từ nhiều loại vật liệu khác nhau như gỗ, thép, hợp kim, nhôm. Nan nhôm có rất nhiều ưu điểm như bền, nhẹ, có hệ số phản xạ nhiệt cao. Hệ nan này sẽ cản bớt bức xạ mặt trời trên bề mặt tường (hình 2).

Kết hợp giải pháp sinh thái – môi trường bằng cách cho cây xanh leo trên bề mặt tường chống nắng. Nghiên cứu, tổ chức lại hệ thống thông gió trong các phòng.

2. Phương án xây mới

Trong trường hợp xây mới, ta có thể chủ động hơn ở các giải pháp kiến trúc, vật liệu. Chúng tôi đưa ra phương án thiết kế sơ bộ như sau (giả sử quy mô như cũ): ở phương án này, ngôi nhà hạn chế mở cửa về hai hướng đông tây – đặc biệt là hướng tây. Vị trí cầu thang được đẩy về hướng tây vì cầu thang là một không gian mở liên hoàn, thoáng. Phía đông mặt nhà được mở hai khe kỹ thuật nhằm tránh quay cửa trực tiếp về hướng mặt trời. Đồng thời hai khe này cũng đảm bảo yếu tố đón gió và thông thoáng cho các không gian phòng, sảnh tầng và vệ sinh. Đó cũng là giải pháp chiếu sáng cho khu vực thang khi không mở cửa hướng tây. Ở sân thượng lầu hai, hai bên sườn không làm lan can mà sử dụng gạch hoa chắn nắng, ngăn bức xạ mặt trời xuống mặt sân thượng, ảnh hưởng tới phòng tầng dưới (hình 3, 4, 5).

KTS.Nguyễn Trần Đức Anh